Probleem op deze pagina?

DIgestaat op MAat (DIMA - IWT VIS 140995)

Het Digestaat op Maat (DIMA)-traject opgestart in 2015 en gecoördineerd door Vlaco en ILVO, liep eind april 2017 af. De doelstelling van het traject was het bijdragen aan een hogere valorisatie, namelijk door digestaat en digestaatgebaseerde eindproducten maximaal op maat te maken van specifieke afnemer. In dit artikel loodsen we de lezer kort door de belangrijkste resultaten en bevindingen van DIMA.


Nodenanalyse

Bij aanvang van het DIMA-traject liet Vlaco een nodenanaluse uitvoeren door studiebureau MAS om een gedetailleerd zicht te krijgen op de kennishiaten en/of samenwerkingsbereidheden van de huidige en potentiële afnemers. Heel concreet wilden we ook de wensen en criteria oplijsten waaraan digestaatproducten op maat moeten voldoen voor betere valorisatie op bestaande en nieuwe markten.

Volgende pistes werden bij aanvang van DIMA gevolgd als grootste kansmakers, namelijk digestaatproducten:

- als opgezakt product in de retail

- in de openbare groensector

- in de land- en tuinbouw

- in meststof, bodemverbeteraar of potgrond

Gesprekspartners (produtmanagers, decision makers, experten) uit deze sectoren werden ahv productstalen, vragen lijsten en diepte-interviews gepolst.

Verschillende korte en lange termijn pistes inzake productontwikkeling werden gedetecteerd (zie verder) maar ook werkpunten inzake additionele kennisverwerking en- verspreiding, productplacement en andere marketinggerelateerde topics.

Een algemene opmerking is dat er niet 1 markt of 1 product is. Vergisters worden geconfronteerd met verchillende(sub)markten. Afhankelijk van de (sub)markt worden er verschillende eisen gesteld aan het product. 1 digestaatproduct zal de verschillende markten niet kunnen bedienen. Voor een gedroogd digestaat als onderdeel van een meststof, is maximale densiteit belangrijk, terwijl voor een potgrond of bodemverbeteraar daarentegen het volume (tov het gewicht) maximaal moet zijn. Digestaat heeft daarenboven als bodemverbeteraar idealiter een zo laag mogelijke P, in tegenstelling tot digestaat als meststof (voor export/gebruik buiten NW-Europa). Voor sommige producenten is de Belgische markte te klein en dus de Europese wetgeving van groot belang. Ongeacht er niet 1 markt of digestaatproduct is, zijn mximale homogeniteit, een beperkte EC, en standaard NPK vaak genoemde algemene vereisten. Ook verzekering dat het digestaat vrij is van fysische en chemische contaminanten of pathogenen en onkruidzaden is een alom gehoorde vraag. Onder meer deze laatste parameters werden geanalyseerd op 2 reeksen van diverse digestaten (dik plantaardig en dun plantaardig, gedroogd plantaardig/niet-plantaardig).

Verontreinigingen en variabiliteit

Omdat kennis van samenstelling, variabiliteit in samenstelling en afwezigheid van verontreinigingen voor de afnemers zeer belangrijk zijn, voerde Vlaco een uitgebreide karakterisatie van digestaatproducten uit.

De belangrijkste conclusies zijn.

Algemeen

In geen enkel staal zijn onkruidzaden teruggevonden

 
  In geen enkel staal werden steentjes (>5mm) gedetecteerd  
  Op geen enkel staal werden onzuiverheden (>2mm) gedetecteerd boven de FOD-norm van <0,5 gewichts%  
  De organische en anorganische contaminanten in digestaten zijn steeds conform de Vlaamse referentienormen  
  De zware metalen zijn in 9 op de 10 stalen conform de strengere ECN-QAS-norm. Bij de relatief hoge input van (dkke fractie) varkensmest in de vergister  
  Bij alle gehygiëniseerde digestaten (conform ABP) zijn zoalw verwacht geen E. Coli, Salmonella, noch Clostridium Perfringens gedetecteerd. Bij deze digestaten zijn ook geen of een verwaarlosbaar aantal kolonievormende eenheden (kve/g) aan colformen, enterococcen of enterobactieriaceae waargenomen  
  ILVO selecteerde in een literaatustudie 23 relevante, eerder persistente herbiciden. Deze herbiciden zijn geanalyseerd op 12 digestaatproducten. Op een matrix van 276 (23 x 12 digestaten) werden slechts bij 3 stalen residuen gedetecteerd. Deze liggen lager dan de laagste maximale residu-limieten vor voedingsmiddelen (enige beschikbare referentie om waarden aan af te toetsen, voor bodemverbeterende middelen of meststoffen zijn er geen beschikbaar).  
  Op vraag van gebruikerscommisieleden zijn ook sporenelementen (B, Cu, Zn, Fe, Mn, Zn) en natrium geanalyseeerd. Digestaatproducten bevatten in verschillende mate de verschillende sporenelementen: vooral ijzer (Fe) wordt teruggevonden en, in mindere mate, mangaan (Mn) en zink (Zn).  
  Op 12 digestaatstalen (ruw, dik, dun of efluent) waarin dierlijke mest in verwerkt is, zijn analyses uitgevoerd op een set van 41 antibiotica, 12 ontstekingsremmers, en 24 ontwormingsmiddelen. Deze producten zijn afkomstige uit dierlijke mest en worden door vergisting sterk gereduceerd. In onbehandelde mest zijn de concentraties aanzienlijk groter.  
gedroogd digestaat Een droge stof gehalte (DS) van gedroogd digestaat van 90% is zeker haalbaar  
  Gedroogd digestaat op basis van dikke fractie heeft tov rechtstreeks ingedroogd ruw digestaat: Een vergelijkbaar totaal stikstofgehalte (uitgedrukt op droge stof(DS)) maar een hoger gehalte minerale stikstof (zowel op vers materiaal als op DS)
    Een hoger fosforgehalte (P2O5 op DS)
    Een lager kaliumgehalte (K2O op DS)
    Hogere gehalten Ca, Mg en S (DS)
    Lagere EC-waarden (3000 à 5000 micro siem/cm) op vers materiaal
  Door verschillen in droogproces zijn er vormverschillen tussen gedroogd digestaten van verschillende biogasinstallaties. Zo kunnen gedroogde digestaten eerder korrelig zijn, hetzij meer stoffig, hetzij meer rul en vezelig.  

 

Het onderzoek van de resultaten uit de kwaliteitsopvolging toonde aan dat de schommelingen in samenstelling beperkt zijn en bovendien gelijkaardig aan andere organsiche meststoffen en bodemverbeteraars: tabel 2 toont de relatief beperkte schommelingen in agronomische waarden naargelang digestaattype obv gemiddelde variatie-coëfficiënten (2013-2016).

  gedroogd digestaat obv ruw digestaat gedroogd digestaat obv dikke fractie dikke fractie zonder mest dunne fractie zonder mest
  Cv (variatie-coëfficiënt)(gemiddelde)

OS vers

7% 16% 11% 21%
Ntot vers 17% 14% 11% 21%
P2O5 vers 22% 24% 22% 40%
K2O vers 24% 16% 21% 29%

Afnemers en gebruikers wensen doorgaans een product waarbij de homogeniteit maximaal en de EC beperkt is. Het organische en droge stofgehalte, en voornamelijk de nutriënten dienen optimaliter ook een bepaalde en steeds dezelfde waarde te zijn. Mogelijke pistes om dit te realiseren zijn:

- maken van mengesels van verschillende producenten

- mengen met organische of organo-minerale meststoffen

- beperken van de variatie aan inputstromen doorheen het jaar

 

Digestaat in gemengde producten

In het DIMA-traject zijn verschillende digestaatmengsels samengesteld en uitgetest: pellets van gedroogd digestaat met organische of organo-minerale opmengingen (bvb kippemest, bloedmeel, groencompost, gft-compost, ureum; kaliumsulfaat,..) maar ook effluent, dikke en dunne fracties digestaat (plantaardig) met kaliumnitraat, kaliumchloride, ammoniumnitraat, spuiwater (ammoniumsulfaat);

Voorbeelden die hoopvol blijken voor de toekomst zijn o.a.:

1. gestandaardiseerde pellets op basis van gedroogd digestaat (van dikke fractie), ontwikkeld voor groenvoorziening en retail (nationaal)

2. gestandaardiseerde pellets op basis van gedroogd digestaat ontwikkeld voor exportmarkt

3. vaste organische meststof voor de zwarte strook in de fruitteelt op basis van dikke fractie digestaat (met relevant hoeveelheid K voor bvb peer)

4. vloeibare mengsels voor in serreteelt of in fruitteelt.

 

Economische meerwaarde van digestaat

Naast de samenstelling van de digestaat producten zijn ook de kosten voor productie, afzetprijzen en intrinsieke waarden van digestaat producten van belang. De intrinsieke waarden van de nutriënten en effectieve organische stofwaarde van diverse digestaatproducten liggen immens aanzienlijk hoger dan de prijzen die digestaat vandaag in werkelijkheid bereikt. Het verhogen van de afzetwaarde van digestaten door de meerwaarde te expliciteren op de verpakking, al dan niet via label, is een aanbeveling uit de nodenanalyse.

Vlaco liet enerzijds een technologische inventarisatie opstellen en anderzijds een simulatietool ontwikkelen ter ondersteuning van biogasinstallaties om de vergelijking van enkele cruciale digestaat-nabehandelingstechnologieën te vergemakkelijken. Voor het ontwikkelen van producten op maat is dit een bijzonder handig hulpmiddel voor de digestaat-/meststofproducent (http://www.vlaco.be/dima-simulatie).

 

Juridische randvoorwaarden bepalen de toepassingsmogelijkheden van digestaat

Om de afzet te faciliteren is het belangrijk dat opportuniteiten en knelpunten op juridisch vlak in kaart worden gebracht. De aanwezigheid van zowel producenten, afnemers als overheid in de gebruikerscommissie van DIMA heeft de onderlinge uitwisseling van kennis omtrent de juridische randvoorwaarden bevorderd.

 

Toekomst van digestaat op maat

Vlaco versterkte de contacten en uitwisseling van kennus tussen de vergisters en de in DIMA betrokken afnemersgroepen. Het is belangrijk om nu, na afloop van DIMA, sterk te blijven inzetten op deze uitwisseling.

Verschillende meststoffabrikanten gaan concreet aan de slag met organische en organo-minerale digestaatmengsels in pelletvorm of wensen een 1-op-1 samenwerking op te zetten met een 'dedicated biogasinstallatie. Ook diverse onderzoeksinstellingen geven aan verder te willen met onderzoek naar toepassingsmogelijkheden van digestaat op maat.

Het DIMA_traject is dan ook geslaagd in zijn opzert. De kiemen voor verder onderzoek zijn gelegd en Vlaco zal samen met andere partners blijven inzetten op de ontwikkeling en toekomst van digestaat.

Page rapport_W....pdf
3.1 MB
rapport economische randvoorwaarden
Page rapport_W....pdf
1.4 MB
rapport juridische randvoorwaarden
Share this on

It is imperative that opportunities and bottlenecks be judged lawfully. The nearness of the two makers, clients and government in the DIMA client board of trustees has advanced shared trade of information about the legitimate system.


As far as items and administrations, the two organizations supplement each other well and the common vision to convey an ideal quality and administration for both standards and specially designed items have picked this coordinated effort. Are information and experience shared as well as the broad, worldwide system that both Wiefferink and IEC have, can both help and reinforce each other.


Comment_add Reageer